Krista Hoek

Van impliciete ervaringen naar expliciete leermogelijkheden: ontwikkeling en implementatie van virtual reality-gesimuleerde ervaringen voor communicatieonderwijs in de zorg

Communicatievaardigheden zijn essentieel voor veilige en persoonsgerichte zorg, maar veel aspecten van professionele communicatie worden impliciet geleerd door ervaring. Dit leidt tot een belangrijke uitdaging: hoe kunnen zorgprofessionals inzicht ontwikkelen in de impact van hun woorden, handelen en gedrag als exposure voor een ervaring moeilijk beschikbaar is?

Dit proefschrift onderzoekt hoe virtual reality (VR) betekenisvolle ervaringsgerichte leermogelijkheden kan creëren om communicatievaardigheden in de zorg te trainen. In acht studies werden VR-gebaseerde leerervaringen ontwikkeld en geëvalueerd voor communicatie in stressvolle situaties, therapeutische communicatie vanuit het patiëntenperspectief en teamcultuur op de operatiekamer.

Een centraal uitgangspunt was het creëren van immersieve ervaringen waarmee lerenden perspectieven en situaties kunnen ervaren die moeilijk toegankelijk zijn binnen traditionele onderwijsvormen. Voor communicatie in acute situaties werd dit bereikt door middel van een interactieve, door een trainer begeleide multiplayer-VR-simulatie. Voor therapeutische communicatie en teamcultuur werden patiënt-embodied en zorgprofessional-embodied VR-ervaringen ontwikkeld, waarmee lerenden de zorg vanuit verschillende perspectieven konden beleven.

Door middel van gebruikersgericht ontwerp, mixed-methods onderzoek en evaluatie binnen de klinische onderwijscontext laat dit proefschrift zien dat VR impliciete ervaringen kan transformeren naar expliciete leermogelijkheden. Hoewel VR de echte klinische ervaring niet kan vervangen, kan het krachtige momenten van perspectiefwisseling en reflectie creëren die professionele ontwikkeling en gedragsverandering ondersteunen.
Dit proefschrift draagt bij aan het zorgonderwijs door te laten zien hoe immersieve, belichaamde technologieën traditionele trainingsvormen kunnen aanvullen en kunnen bijdragen aan de ontwikkeling van de menselijke vaardigheden die ten grondslag liggen aan patiëntgerichte zorg en effectief teamwork.