{"id":5363,"date":"2026-03-19T13:08:14","date_gmt":"2026-03-19T13:08:14","guid":{"rendered":"https:\/\/dodo.proefschriftmaken.nl\/portfolio\/anton-van-de-woestijne\/"},"modified":"2026-03-30T13:13:57","modified_gmt":"2026-03-30T13:13:57","slug":"anton-van-de-woestijne","status":"publish","type":"us_portfolio","link":"https:\/\/dodo.proefschriftmaken.nl\/en\/portfolio\/anton-van-de-woestijne\/","title":{"rendered":"Anton Van De Woestijne"},"content":{"rendered":"","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":8,"featured_media":5575,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"us_portfolio_category":[45],"class_list":["post-5363","us_portfolio","type-us_portfolio","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","us_portfolio_category-new-template"],"acf":{"main_text":"","naam_van_het_proefschift":"Vascular risk of lipid genotype and phenotype in patients with arterial disease","samenvatting":"In het bloed worden verschillende soorten vetten (lipiden) vervoerd. Deze lipiden worden getransporteerd door eiwitten. De combinatie van de lipiden with deze eiwitten worden lipoprote\u00efnen genoemd. De belangrijkste lipidenwaarden voor de arts zijn vooral het triglyceridengehalte en het cholesterol. Het cholesterol wordt onderscheiden in het low density lipoprotein cholesterol (LDL-cholesterol, \u2018het slechte cholesterol\u2019) en high density lipoprotein cholesterol (HDL-cholesterol, \u2018het goede cholesterol). Zoals de naam laat zien, wordt dit onderscheid gemaakt op basis van de soort lipoprote\u00efne waarin het vervoerd wordt. De lipidenwaarden in het bloed hangen sterk samen met het risico op hart- en vaatziekten. Medicijnen om het LDL-cholesterol te verlagen, zoals statines, zijn erg effectief in het verlagen van het risico op hart- en vaatziekten. Ze voorkomen echter niet alle hart- en vaatziekten. De (andere) lipidenwaarden in het bloed zouden een deel van dit overgebleven risico kunnen verklaren.\n\nOvergewicht en de lipidenwaarden in het bloed\n\nOvergewicht is in de huidige westerse maatschappij een gezondheidsprobleem geworden, met ook invloed op de lipidenwaarden in het bloed. Lipidenwaarden worden namelijk bepaald door genetische factoren, maar ook door andere factoren zoals overgewicht en eetpatroon. In hoofdstuk 2 geven we een overzicht van wat er bekend is over het effect van overgewicht op lipidenwaarden. We kijken vooral naar de triglyceridewaarden en gaan ook na welk effecten ze hebben op het risico op hart- en vaatziekten. Overgewicht leidt tot veranderingen in het vetweefsel en geeft een chronische lichte ontsteking van het vetweefsel. De balans van de signaalstoffen die het vetweefsel produceert (zogenaamde adipokines) verandert en de gevoeligheid voor insuline vermindert. Deze veranderingen zorgen voor een verhoogde productie van triglyceriden en een verminderde afbraak van triglyceriden, dus een verhoging van de triglyceridenwaarden in het bloed. Deze verhoging van de triglyceridenwaarden be\u00efnvloedt ook andere lipidenwaarden: het leidt tot een lagere waarde van het \u2018goede cholesterol\u2019, het HDL-cholesterol en kleiner worden van de \u2018slechte\u2019 LDL deeltjes. De hogere triglyceridenwaarden verhogen ook het risico op hart- en vaatziekten. De triglyceriden-rijke deeltjes hebben een direct effect op ontsteking van de vaatwand. Daarnaast kunnen de restanten van triglyceriden-rijke deeltjes opgenomen worden in de vaatwand en daar schade aanbrengen. Het effect op hart- en vaatziekten gaat ook via de kleinere LDL deeltjes, omdat deze eerder opgenomen worden in de vaatwand, en via een verlaging van het HDL-cholesterol wat samenhangt met hart- en vaatziekten.\n\nGenetische informatie en gemeten lipidenwaarden\n\nZowel genetische factoren alsook andere factoren bepalen de lipidenwaarden in het bloed. Het effect van lipidenwaarden op hart- en vaatziekten zou daarom mogelijk verklaard kunnen worden door factoren die tegelijk de lipidenwaarden be\u00efnvloeden en ook het risico op hart- en vaatziekten vergroten, zonder dat de lipidenwaarden de oorzaak zijn van de hart- en vaatziekten. Genetische studies hebben echter laten zien dat genetische factoren die de lipidenwaarden be\u00efnvloeden ook samenhangen met hart- en vaatziekten. Deze studies tonen dus een oorzakelijk verband aan tussen lipidenwaarden en hart- en vaatziekten. In mensen die al hart- en vaatziekten hebben, is de bijdrage van genetische factoren en de gemeten lipidenwaarden in het bloed minder duidelijk. In hoofdstuk 3 en hoofdstuk 4 onderzoeken we of kleine genetische veranderingen (zogenaamde SNPs) die samenhangen met het LDL-cholesterol of met de triglyceridenwaarden in de algemene bevolking nog steeds samenhangen met LDL-cholesterol of triglyceridenwaarden in pati\u00ebnten met hart- en vaatziekten, waarvan er velen cholesterolverlagers gebruiken. We laten zien dat deze genetische veranderingen nog steeds samenhangen met de lipidenwaarden, ondanks behandeling. Ook tonen we aan dat deze genetische veranderingen samenhangen met de kans om het behandeldoel voor de lipidenwaarden te bereiken. In hoofdstuk 5 onderzoeken we het verband tussen het triglyceridengehalte in het bloed en nieuwe hart- en vaatziekten in pati\u00ebnten die al hart- en vaatziekten hebben. We laten zien dat de triglyceridenwaarden samenhangen met nieuwe hart- en vaatziekten. Het verhoogde risico door verhoogde triglyceridenwaarden kon niet alleen verklaard worden door een verminderde insulinegevoeligheid. Het lijkt echter weinig informatie toe te voegen naast het HDL-cholesterol. HDL-cholesterol staat bekend als het \u2018goede cholesterol\u2019 en een laag HDL-cholesterol hangt samen met hart- en vaatziekten. Sommige studies suggereren echter dat dit niet zo is bij pati\u00ebnten die behandeld worden met sterke cholesterolverlagers (gericht tegen LDL-cholesterol, het \u2018slechte cholesterol\u2019). In hoofdstuk 6 onderzoeken we daarom het verband tussen HDL-cholesterol en nieuwe hart- en vaatziekten en pati\u00ebnten die al hart- en vaatziekten hebben en waarvan een groot deel behandeld wordt met cholesterolverlagers. Het blijkt uit onze resultaten dat het verband tussen een laag HDL-cholesterol en hart- en vaatziekten steeds minder sterk wordt bij sterker wordende cholesterolverlagers. In pati\u00ebnten die krachtige cholesterolverlagers gebruiken, leek het HDL-cholesterol niet meer samen te hangen met nieuwe hart- en vaatziekten.\n\nBijwerkingen van cholesterolverlagers\n\nAlle behandelingen hebben ook bijwerkingen, zo ook cholesterolverlagers. De meest gebruikte cholesterolverlagers, statines, staan over het algemeen bekend als medicijnen met weinig (ernstige) bijwerkingen. Recent bleek uit studies dat statines wel het risico op type 2 diabetes mellitus (\u2018ouderdomssuikerziekte\u2019) verhogen. Het is niet helemaal duidelijk voor welke pati\u00ebnten het risico op type 2 diabetes mellitus verhoogd wordt door statinetherapie. Zijn dit alleen mensen die toch al bijna type 2 diabetes mellitus hebben, of ook andere pati\u00ebnten? In hoofdstuk 7 onderzoeken we het effect van statinebehandeling op het ontwikkelen van type 2 diabetes mellitus in pati\u00ebnten met hart- en vaatziekten. We vinden inderdaad een verhoogd risico op type 2 diabetes door statinebehandeling. Hoe sterker de behandeling, des te hoger ook het risico om type 2 diabetes te ontwikkelen. Dit risico leek niet af te hangen van de risicofactoren voor type 2 diabetes mellitus die deze pati\u00ebnten al hadden.\n\nLange termijn risicoschatting in pati\u00ebnten met hart- en vaatziekten\n\nHet schatten van het risico op hart- en vaatziekten is belangrijk om te bepalen welke mensen er wel of niet met cholesterolverlagers of andere medicijnen behandeld moeten worden. Pati\u00ebnten met hart- en vaatziekten worden automatisch gezien als een risicogroep voor nieuwe hart- en vaatziekten en worden daarom ook intensief behandeld. Toch zou een risicoschatting gebruikt kunnen worden om alleen mensen met heel hoog risico te behandelen met bepaalde dure medicijnen of medicijnen met veel bijwerkingen. Een 10-jaars risicoschatting kan hiervoor gebruikt worden, maar dit levert per definitie lage geschatte risico\u2019s op in jonge pati\u00ebnten, omdat leeftijd erg sterk doorweegt in deze risicoschatting. Voor deze mensen zou een lange termijn risicoschatting extra informatie kunnen geven over hun risico op hart- en vaatziekten. In hoofdstuk 8 ontwikkelen we daarom een model om het risico op nieuwe hart- en vaatziekten te schatten tot de leeftijd van 85 jaar bij pati\u00ebnten die al hart- en vaatziekten hebben. Dit model kan gebruikt worden om onderscheid te maken tussen pati\u00ebnten met een hoog risico en een laag risico. Het 10-jaarsrisico op nieuwe hart- en vaatziekten was 14% voor pati\u00ebnten van 45-54 jaar oud, maar hun totale risico tot een leeftijd van 85 jaar was 45%. Hoe ouder de pati\u00ebnten, hoe kleiner het verschil tussen de risicoschatting tot 85 jaar en de schatting van het 10-jaars risico. Voor pati\u00ebnten tot 65 jaar schat dit lange termijn model vaker in dat de betreffende pati\u00ebnt een hoog risico heeft dan wanneer het 10-jaars risico model gebruikt wordt.","summary":"No English summary is available. You can read the Dutch summary <a href=\"https:\/\/dodo.proefschriftmaken.nl\/portfolio\/anton-van-de-woestijne\/\">here<\/a>.","auteur":"Anton Van De Woestijne","auteur_slug":"anton-van-de-woestijne","publicatiedatum":"30 januari 2014","taal":"NL","url_flipbook":"https:\/\/ebook.proefschriftmaken.nl\/ebook\/antonvandewoestijne?iframe=true","url_download_pdf":"","url_epub":"","ordernummer":"FTP-202603191306","isbn":"978-90-8891-770-7","doi_nummer":"","naam_universiteit":"Universiteit Utrecht","afbeeldingen":5576,"video_url":"","podcast_url":"","naam_student:":"","binnenwerk":"","universiteit":"Universiteit Utrecht","cover":"","afwerking":"","cover_afwerking":"","design":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dodo.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/us_portfolio\/5363","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dodo.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/us_portfolio"}],"about":[{"href":"https:\/\/dodo.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/us_portfolio"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dodo.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dodo.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5363"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/dodo.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/us_portfolio\/5363\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5366,"href":"https:\/\/dodo.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/us_portfolio\/5363\/revisions\/5366"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dodo.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5575"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dodo.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5363"}],"wp:term":[{"taxonomy":"us_portfolio_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dodo.proefschriftmaken.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/us_portfolio_category?post=5363"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}